Khoa Học Thường Thức

Sự mệt mỏi đã vắt kiệt năng lượng của não bộ như thế nào?

Wikicabinet kính chào quý độc giả ở kỳ trước chúng tôi đã giới thiệu các chủ đề về:

Rõ ràng làm việc rát chăm chỉ nhưng bạn vẫn không thành công?

Kỳ này wikicabinet xin giới thiệu đến độc giả một chủ đề thú vị về Sự mệt mỏi đã vắt kiệt năng lượng của não bộ như thế nào? Mời quý độc giả đón theo dõi chủ đề này cùng wikicabinet nhé.

Bạn đã bao giờ cảm thấy bị kiệt sức sau một ngày dài làm việc căng thẳng? Có ai trong chúng ta đã không trải qua sự mệt mỏi về tinh thần sau khi làm việc một ngày dài, hay nỗ lực cho những dự án deadline hoặc lái xe đưa những đứa trẻ đến trường trong tình trạng giao thông tồi tệ? Khi loại kiệt sức này xuất hiện, bất kể bạn đang cố gắng tập trung đến mức nào, có lẽ bạn sẽ thấy mình kiệt sức về thể chất lẫn tinh thần và không thể tập trung hoàn toàn được nữa.

Sự kiệt sức này là những bằng chứng mệt mỏi về tinh thần mà bạn đã khiến bộ não của mình làm việc quá sức. Có nghĩa là bộ não của bạn thực sự mệt mỏi giống như các cơ bắp khác của bạn làm hoạt động quá sức. Và có sự khác biệt nào giữa mệt mỏi tinh thần và kiệt sức cơ bắp?

Mặc dù câu trả lời cho những câu hỏi này liên quan đến một số vấn đề khoa học và hóa học phức tạp, tuy nhiên có nhiều cách để xử lý sự mệt mỏi về tinh thần trước khi nó dẫn đến sự kiệt sức hoàn toàn và những điều đó đủ dễ để mọi người hiểu và thực hành ngay hôm nay.

Bộ não của bạn có hoạt động giống như các cơ bắp khác không?

Hãy giải quyết vấn đề này trước. Dưới góc độ khoa học và y học, bộ não của bạn là một cơ quan chức năng đặc thù, không phải là cơ bắp. Nó có một chút mô cơ, nhưng phần lớn nó chủ yếu là chất béo. Trong não, các tế bào điện gọi là tế bào thần kinh truyền thông điệp qua hóa chất. Mặc dù bộ não không phải là một cơ bắp nhưng các tế bào của nó sử dụng năng lượng để hoạt động.

“Bộ não đòi hỏi nhiên liệu và năng lượng”, Gary Figiel, MD, một bác sĩ tâm thần lão khoa ở Atlanta, chuyên về thần kinh học và tâm thần học, nói. “Bộ não sử dụng glucose làm nguồn năng lượng chính.” Khi glucose đi vào tế bào của não, nó sẽ được chuyển thành adenosine triphosphate – gọi là đồng tiền năng lượng ATP, một hóa chất hữu cơ phức tạp được tạo ra từ ty thể để lưu trữ và truyền năng lượng trong các tế bào.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, chính hợp chất ATP có thể là chìa khóa giải đáp về sự kiệt sức của não bộ. Giả thuyết này có nghĩa là khi bộ não của bạn làm việc chăm chỉ, nó sử dụng hết lượng glucose đó, khiến bạn cảm thấy suy kiệt, trở nên mệt mỏi. Nồng độ glucose hạ thấp sau đó làm tăng mức ATP, ngăn chặn dopamine – hóa chất đó khiến bạn cảm thấy tốt và giúp bạn có động lực.

Một nghiên cứu khác cho rằng khi não của bạn không thể nhận đủ lượng dopamine cần thiết, bạn sẽ ít có khả năng tiếp tục làm việc. Vì vậy, mặc dù bộ não của bạn không phải là một cơ bắp, tuy nhiên về mặt hóa học, bạn có thể làm nó mệt mỏi bằng cách suy nghĩ quá nhiều.

Bộ não chính là cơ quan chức năng điều hành bậc cao, đưa ra các nhiệm vụ rõ ràng và tỉ mỉ giống như một sự kết hợp của những thách thức nhỏ hơn, xử lý thông tin mới đến nhiều hơn trong cùng một thời gian. Bởi vậy, chúng ta không thể sử dụng chức năng điều hành cao cấp trong cùng một lúc.

Ví dụ nếu bạn lái xe đến văn phòng trên cùng một con đường trong một khoảng thời gian, bộ não của bạn sẽ tiếp nhận thông tin và hình thành một lộ trình tự động cho hành động lái xe đến văn phòng hàng ngày.  Các hoạt động của não bộ sẽ tốn ít năng lượng hơn thay vì bạn thường xuyên phải suy nghĩ về các con đường mới để đến văn phòng đúng giờ trong khi tình trạng giao thông chưa thấy có dấu hiệu cải thiện.

Khi bộ não của bạn đang đối phó với việc cung cấp thông tin mới liên tục, nó phải đưa năng lượng vào mọi quyết định, điều này lạm dụng chức năng điều hành đó và có thể gây ra mệt mỏi về tinh thần.

Phản ứng hóa học phức tạp của não

Mặc dù sử dụng hết lượng glucose có sẵn, não vẫn sẽ tạo ra sự mệt mỏi về tinh thần, nhưng chỉ cần nạp thêm glucose năng lượng cần thiết cho não sẽ dược nạp lại không hoàn toàn và ngay lập tức. Ăn một bữa ăn nhẹ hoặc uống cà phê có thể giúp ích, nhưng cả hai sẽ không loại bỏ được việc chảy máu chất xám vì các chức năng của tế bào phức tạp hơn thế.

Mỗi tế bào não được kết nối với 100.000 tế bào khác trong một mạng tích hợp cao và khi bạn mệt mỏi, bộ não của bạn đã giảm lưu lượng máu và hoạt động. Các nhà khoa học vẫn đang trong giai đoạn giả thuyết về sự hiểu biết về bộ não. Họ biết rằng nghỉ ngơi là quan trọng, tuy nhiên họ vẫn không chắc tại sao nó quan trọng với bộ não của chúng ta.

Nhưng nói một cách đơn giản, có bốn bước để một bộ não hoạt động tốt,:

  • Glucose phải có sẵn trong máu
  • Glucose phải được vận chuyển một cách hiệu quả bên trong các tế bào
  • Glucose phải vào ty thể
  • Ty thể phải sản xuất ATP

Khi xảy ra sự cố trong bất kỳ bước nào trong bốn bước đều có thể là nguyên nhân cho sự mệt mỏi về tinh thần- chảy máu chất xám. Nếu glucose có sẵn, chức năng tế bào có thể làm chậm hoặc hoạt động không đúng cách. Tuy nhiên, với công nghệ hiện này vẫn chưa tìm ra câu trả lời cho câu hỏi làm thế nào để bộ não cung cấp thông tin ở cấp độ tế bào. Đây là những câu hỏi hiện đang được nghiên cứu.

Ở những bệnh nhân mắc bệnh Alzheimer, sự tắc nghẽn trong chức năng não xảy ra trong bước hai của quá trình glucose-chuyển hóa-ATP. Ngay cả khi glucose có sẵn, các tế bào bị hư hỏng không nhận được ATP để sử dụng.

Từ căng thẳng đến kiệt sức

Cho dù các nhà khoa học có thể giải thích nó hay không, sự mệt mỏi về tinh thần – chảy máu chất xám cảm thấy có thật khi bạn có nó. Khi những thách thức về tinh thần – cho dù đó là công việc, áp lực cuộc sống hay nhịp sống ngày càng nhanh của cuộc sống hiện đại – liên tục đến với bạn, phản ứng căng thẳng của bạn có thể tiếp tục được bật lên. Những thứ này có thể khiến cơ thể bạn tiết ra rất nhiều hormone cortisol gây căng thẳng.

Sự mệt mỏi về tinh thần và cảm xúc do quá căng thẳng có thể ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch của bạn và cản trở sự tập trung, trí nhớ và sự tập trung.

Làm thế nào để đối xử tốt với bộ não của bạn

Bạn hoàn toàn có thể tránh bị kiệt sức về tinh thần. Chỉ cần biết rằng có giới hạn cho chức năng não của bạn – có sự xuất hiện của glucose hay không – sẽ giúp bạn suy nghĩ khác đi. Vỏ não trước trán, nơi tư duy bậc cao của bạn được thực hiện tiêu thụ rất nhiều năng lượng, do đó não của bạn không thể thực hiện các nhiệm vụ phức tạp cả ngày. Vì vậy, hãy xem xét hoàn thành các hoạt động thử thách nhất của bạn vào buổi sáng.

Hãy tạo cho mình một cuộc sống cân bằng hơn và giới hạn số lượng công việc bạn cần giải quyết trong một ngày. Hãy thường xuyên tạo những khoảng thời gian ngắn để bộ não của bạn được nghỉ ngơi, kiểm soát sự căng thẳng và cung cấp thêm năng lượng mà bộ não đang yêu cầu.

Nhưng nếu bạn đang cảm thấy mệt mỏi về tinh thần và không có lý do rõ ràng về sự mệt mỏi này thì bạn nên đến các cơ sở y tế để kiểm tra. Bởi vì mọi người bị ảnh hưởng nhận thức khác nhau, giống như thể chất của họ, những thay đổi trong cảm xúc nhận thức thông thường của bạn sẽ báo động đỏ ngay lập tức.

Giữ một chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh cũng mang lại lợi ích tốt cho hoạt động bình thường của bộ não. Ngủ đủ giấc và dậy sớm để sắp xếp công việc cần giải quyết cho hợp lý.

Nếu bạn đang trải qua tình trạng kiệt sức tồi tệ nhất trong cuộc đời, bạn nên cố gắng tìm hiểu nguyên nhân là gì. Bộ não của bạn chỉ có thể làm được rất nhiều việc khi nó thực sự khỏe mạnh. Cho đến khi khoa học tìm hiểu thêm về hoạt động bên trong của các tế bào não để giúp chúng làm được nhiều hơn, bạn sẽ phải tập trung vào thay đổi lối sống.

Trong kỳ tiếp theo, Wikicabinet trân trọng mời độc giả đón đọc chủ đề Acetylcholine – Chất truyền tin thần kỳ trong não.

Nếu có những thắc mắc hay muốn tìm hiểu về bất kỳ chủ đề nào, hãy liên hệ với Wikicabinet bằng cách bình luận ở phía dưới nhé.

admin
the authoradmin

Leave a Reply