Bệnh Tật

Tại sao trẻ em lớn nhanh như thổi?

Wikicabinet sức khỏe kính chào quý độc giả ở kỳ trước chúng tôi đã giới thiệu các chủ đề về:

Những tác hại của béo phì (Kỳ 2)

Kỳ này Wikicabinet sức khỏe xin giới thiệu đến độc giả một chủ đề thú vị về Tại sao trẻ em lớn nhanh như thổi? Mời quý độc giả đón theo dõi chủ đề này cùng Wikicabinet sức khỏe nhé.

Trong suốt quá trình mang thai đến sau sinh, bạn ăn bất cứ thứ gì thì em bé của bạn cũng hấp thu những dinh dưỡng đó. Rồi bạn bỗng nhiên thấy em bé của bạn mập tròn như củ khoai, nằm dài trên giường mỗi ngày ngấu nghiên hết khoai chiên lại đến bánh kem.

Tại sao trẻ em lớn nhanh như thổi?

Từ khi sinh con, bạn vẫn thường chăm chú nhìn chiếc cân và cái thước đo chiều cao của bé và luôn e ngại một điều: con chậm lớn. Nhưng so sánh với cái gì và với ai chứ? Từ khi sinh ra, sự phát triển của em bé đã được đánh giá gần như đối với một vận động viên chuyên nghiệp: em bé phát triển mỗi ngày, có lúc lại dậm chân tại chỗ, rồi lại lớn nhanh như thổi…

Nhưng, trong một thời kỳ nào đó, bạn thường bỏ qua số cân nặng của em bé và mong sao biểu đồ tăng trưởng của cháu không vọt lên cao, nhất là về thể trọng. Tóm lại, bạn muốn em bé trở về mức phát triển bình thường ở độ tuổi nhất định. Nhất là ít lâu nay, em bé của bạn thường cáu kỉnh, u buồn, thiếu cởi mở, vì bọn trẻ trong sân chơi nhốn nháo thường giễu cháu là một thằng phệ hoặc cái gì chẳng biết nữa… Hơn nữa, em bé chẳng còn muốn ra bể bơi vì sợ phải tự phô bày thân thể trong bộ đồ tắm. Do vậy, cháu càng ít tiêu hao số calo đã nhồi vào cơ thể dưới dạng các thanh chocolate, khoai tây rán và xúc xích!

Tóm lại, bạn muốn nhanh chóng chỉnh lại sinh hoạt cho em bé và bạn làm như vậy là hoàn toàn đúng, dù bạn đã để sự việc kéo dài hơi lâu, giống như nhiều bậc cha mẹ khác, trước khi nhận ra và xác định rõ vấn đề phải giải quyết.

Giờ đây, bạn tự nhủ có thể giải quyết được vấn đề bằng cách giảm bớt lượng thức ăn của trẻ nhỏ, loại bỏ hoàn toàn đường, chất béo, nước ngọt, chocolate… như nhiều tạp chí thường khuyên và nhiều người quen biết thường xuyên bảo với bao thiện ý: giảm bớt những thứ này đi, thứ kia thì bỏ hẳn, tăng thứ này nhiều vào… và cuối cùng thì cân nặng đã rút bớt được 4 kg một tháng!

Nhưng thiện ý vẫn có thể dẫn lối tới địa ngục. Tốt hơn hết là bạn phải tìm hiểu về nguyên lý cân bằng năng lượng, những quy luật hoạt động của cơ thể, những nhu cầu đặc biệt ở độ tuổi của cháu.

Bạn phải nắm vững sinh lý học của sự ăn uống

Bạn nên nhớ câu “Ăn để mà sống chứ không phải sống để mà ăn”. Cái ông Harpagon trong vở “Lão hà tiện” của Molière nói vậy chỉ cốt để khỏi phải móc tiền từ hầu bao ra, nhưng ông ta đã nói đúng và vô tình đã tóm lược được những quy tắc của sinh lý học con người, nghĩa là thực hiện phép kế toán giữa các khoản thu và chi năng lượng của cơ thể. Đó chính là sự khác nhau giữa cái vừa mức và cái dư thừa, giữa trọng lượng đúng mức và sự béo phì.

Sự chuyển hóa một quá trình đo đếm được

Nếu con bạn muốn ngốn thức ăn nhiều hơn mức cần thiết cho sự tiêu hao năng lượng và sự tăng trưởng của cháu thì lượng sư thừa sẽ tích lại thành những “cục” mỡ trong các “khu dự trữ”, nghĩa là hình thành những tế bào mỡ không những nhiều mà kích thước cũng to hơn.

Khi người ta còn nhỏ, tế bào chất béo đã có sự phát triển đặc biệt chứng tỏ trong cơ thể cháu bé thật ra đã hình thành sự dư thể trọng và béo phì trước khi ta biết được điều đó qua số cân: đúng là ngay năm đầu tiên, những tế bào này đã tích trữ các phân tử mỡ (hay phân tử lipid) tạo thành các mô mỡ hay khối mỡ có kích thước ngày càng tăng. Sau đó, kích thước đó giảm dần cho đến năm bốn tuổi, rồi lại tiếp tục tăng không rõ rệt kể từ năm cháu bé 6 tuổi (khi mới sinh, khối mỡ chiếm 14% thể trọng, nhưng sáu tháng sau tỷ lệ đó là 25%. Sau tuổi dậy thì, tỷ lệ đó ở nữ là 25% và ở nam là 12%).

Còn về số lượng các tế bào chất béo thì tăng chậm cho đến năm 8 tuổi, sau đó nhịp độ tăng tiếp tục giữ vững.

Tất cả những điều đó cho các bác sĩ chuyên khoa về bệnh béo phì thấy rằng, đối với một đứa trẻ béo tròn trong suốt một, hai năm mà biểu đồ thể trọng có sự tăng vọt đột biến muộn màng về sự tích mỡ thì gần như chắc chắn là có tế bào mỡ quá lớn; trong khi đối với một đứa trẻ thủa nhỏ có cơ thể gọn gàng mà lại sớm có biểu hiện tăng cao về sự tích mỡ thì có thể là số tế bào mỡ đã tăng gấp bội (trẻ em béo phì thường có tế bào mõ to hơn nhiều so với cỡ trung bình của các em cùng lứa tuổi và số lượng có thể gấp đôi. Ngoài ra, người ta có thể làm giảm thể tích của các tế bào mỡ, còn số lượng thì không giảm được).

Dù sao thì nếu muốn duy trì và nuôi dưỡng các tế bào đó., đương nhiên đứa trẻ cần tăng thêm “khoản thu” (các đồ ăn) nhiều hơn một đứa trẻ bình thường khác. Do vậy, định mức nhu cầu của đứa trẻ phải thay đổi không hẳn là chỉ do tính háu ăn của nó, mà còn do nó thường được ăn uống nhiều hơn so với một đứa bạn thân hình mảnh khảnh hay đứa em gái khảnh ăn của nó.

Quá trình tích tụ và tiêu hao năng lượng hình thành cái được gọi là “sự chuyển hoá”. Sự chuyển hoá cơ bản là năng lượng cần thiết nhằm duy trì thân nhiệt, nhịp đập của tim, hoạt động của phổi, sự đổi mới các tế bào và một số các chức năng cơ bản khác. Gan, não và tim – cả ba cơ quan này sử dụng hết một nửa những tiêu hao cơ bản, cơ bắp trong trạng thái nghỉ ngơi thì nam giới dùng hết 20%, nữ giới hết15%, riêng khối lượng mỡ chỉ dùng hết…5%!.

Sự tiêu hao cơ bản này chủ yếu phụ thuộc vào khối lượng nạc (cơ bắp, rất quan trọng bởi vì sau khi đã phát triển đầy đủ, nó chiếm tới hơn hai phần ba số năng lượng tiêu hao hàng ngày.

Về phần khối lượng mỡ, nó có chức năng bảo vệ các cơ quan và các mô, duy trì nhiệt độ nội tạng và dự trữ năng lượng cho cơ thể (về điểm này, con gái cần một lượng lớn hơn con trai để đảm bảo sự tồn tại của giống nòi trong trường hợp ăn uống thiếu thốn. Một cô gái mà khối lượng mỡ quá ít thì khó mà có được tuổi dậy thì).

Ngoài sự tiêu hao cơ bản, dĩ nhiên cần kể thêm sự tiêu hao do các hoạt động thể chất có chủ định: đi xe đạp “ đốt cháy” từ 300 đến 600 calo/giờ (cal/h); chạy bộ hết 800 cal/h; trượt tuyết: 300-700 cal/h; đi bộ: 100- 200cal/h… nhưng nếu chỉ ngồi xem tivi thì hết 20-25 cal/h! Còn hoạt động không chủ định như trẻ hiếu động di chuyển hoàn toàn bằng giầy trượt lắp bi hay lò so sẽ tốn nhiều calo hơn những đứa trẻ hiền lành sống trầm mặc. Mặt khác, những nhu cầu về năng lượng cho sự phát triển là rất lớn, nhưng lại trải dài ra nhiều năm tháng.

Sau cùng, ngay như khi bạn không hoạt động gì cả, bạn vẫn tiêu hao năng lượng dưới dạng nhiệt: đó là sự đốt cháy hay sự sinh nhiệt để tiêu thức ăn. Vậy là sự tiêu hoá thức ăn tiêu hao năng lượng dưới dạng nhiệt; các protein cần tiêu hao lớn hơn các gluxit, còn mỡ cần ít hơn.

Trong kỳ tiếp theo, Wikicabinet sức khỏe trân trọng mời độc giả đón đọc chủ đề Ảnh hưởng sức nặng của gene đối với bệnh béo phì (Kỳ 1).

Nếu có những thắc mắc hay muốn tìm hiểu về bất kỳ chủ đề nào, hãy liên hệ với Wikicabinet sức khỏe bằng cách bình luận ở phía dưới nhé.

Leave a Reply